JWST

Toekomstige Amerikaans-Europees-Canadese ruimtetelescoop. Opvolger van Hubble.

James Webb Space Telescope
James Webb Space Telescope

De James Webb ruimtetelescoop (JWST) is een volgende generatie infraroodtelescoop die de Hubble-ruimtetelescoop moet gaan vervangen. Naar verwachting zal de telescoop in 2018 gelanceerd worden. De NASA bouwt en onderhoudt de JWST en krijgt daarbij hulp van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA en de Canadese Ruimtevaartorganisatie CSA. De telescoop is vernoemd naar de oud-voorzitter van de NASA, James Webb die verbonden was aan het Apollo-maanproject.

Onderzoek

De JWST kan waarnemen op golflengtes van 0,6 tot 28 micrometer. Op die frequenties kan hij licht opvangen van vroege sterren en sterrenstelsels die kort na de oerknal zijn ontstaan. Daarmee kunnen astronomen bepalen hoe de oudste sterrenstelsels zijn geëvolueerd, observeren hoe nieuwe melkwegstelsels ontstaan, de fysische en chemische samenstelling van het heelal meten en mogelijk leven op andere planeten ontdekken.

Technische verbeteringen

De belangrijkste technische verbeteringen van de JWST zijn de grote, zeer koude schotel die een diameter krijgt van 6,5 meter, vier wetenschappelijke instrumenten en een optisch telescoop element (OTE). De JWST gaat zijn rondjes draaien op grote afstand van aarde op het tweede Lagrangepunt, zo’n 1.500.000 kilometer van de aarde vandaan. Het zonnepaneel dat de JWST krijgt, heeft de afmetingen van een tennisveld.

Nederlandse inbreng

Nederland geeft meegewerkt aan de ontwikkeling van een van de instrumenten op de JWST, de mid-infraroodspectrometer MIRI. MIRI is actief in het golflengtegebied dat loopt van 5 tot ongeveer 28 micrometer (1 micrometer = 1/1000 millimeter). Het instrument bestaat uit twee hoofdmodules, een zogenoemde 'imager' en een spectrometer. MIRI is een ‘integral field’ spectrometer, die meerdere spectra tegelijk kan nemen. De MIRI-spectrometer kwam tot stand dankzij inspanningen van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA), het Astronomy Technology Centre in Edinburgh en het Max Planck Instituut in Heidelberg. De Nederlandse bijdrage beloopt zo’n 10 miljoen euro. Het ontwerp en de bouw werden uitgevoerd door ASTRON in Dwingeloo in samenwerking met enkele andere Nederlandse instituten en universiteiten.

Nederland is ook betrokken bij een tweede instrument op de JWST, de Near-Infrared Spectograph (NIRSpec), die in 2013 naar de Verenigde Staten verscheept zal worden om daar geïntegreerd te worden in de James Webb Space Telescope. NIRSpec is één van de in totaal vier instrumenten die met de nieuwe telescoop de ruimte in gaan. NIRSpec stelt wetenschappers in staat het antwoord te zoeken op tal van nog openstaande astrofysische vragen. Denk daarbij aan vragen variërend van hoe verre sterrenstelsels zich vormen en hoe zij evolueren tot wat de eigenschappen van de atmosfeer van verschillende planeten rondom andere sterren zijn.

Links

JWST-website (Engels)