JIVE

Landen koppelen radiotelescopen en maken als het ware één reuzentelescoop.

JIVE netwerk
JIVE netwerk

Het Joint Institute for VLBI in Europe (JIVE) is opgericht in 1993 door de samenwerkende landen in het Europees VLBI Netwerk.  VLBI (Very Long Baseline Interferometry) is een techniek waarbij radiotelescopen, vaak in verschillende landen, samenwerken om de radiohemel met zeer hoog oplossend vermogen te bestuderen, waarbij de kleinste details aan de hemel onderscheiden kunnen worden. Het instituut is gevestigd in Dwingeloo bij ASTRON, het Nederlands Instituut voor Radio Astronomie. De zeer krachtige supercomputer van JIVE vormt het hart van het Europese VLBI Netwerk (EVN), een samenwerking van de grote radioastronomische instituten in Europa, Azië en Zuid-Afrika. JIVE zorgt ervoor dat astronomen uit de hele wereld optimaal gebruik kunnen maken van dit netwerk van telescopen.  

Missie

De primaire missie van JIVE is het bedienen en verdere ontwikkelen van de EVN VLBI Data Processor, de supercomputer die de gegevensstromen van radiotelescopen over de hele planeet verwerkt en bundelt tot één gigantische radiotelescoop. JIVE ondersteunt vervolgens de sterrenkundigen die de EVN voor hun onderzoek gebruiken en zorgt ervoor dat het netwerk optimaal functioneert. Bovendien neemt het instituut het voortouw bij het ontwikkelen van nieuwe technieken die ontdekkingen mogelijk maken, bijvoorbeeld op het gebied van radioastronomische gegevensverwerking en innovatieve toepassingen van VLBI-technologieën. De sterrenkundigen van JIVE doen onderzoek op het gebied van galactische en extragalactische radioastronomie, maar ook planetaire en ruimtewetenschappen. Het Instituut is actief betrokken bij een aantal grote internationale projecten, zoals de opvolger van LOFAR (de Square Kilometre Array (SKA), die gebouw wordt in Zuid-Afrika en Australië.

e-VLBI

Traditioneel worden de VLBI gegevens opgenomen bij de telescopen op losse harde schijven, die we kennen van computers. Deze worden per post naar JIVE gestuurd, daar verwerkt en weer teruggestuurd naar de telescopen. Maar JIVE heeft ook e-VLBI ontwikkeld, oftewel electronic Very Long Baseline Interferometry. Daarbij stromen de gegevens direct van de telescopen via glasvezelverbindingen naar de supercomputer bij JIVE. De astronomen kunnen dan hun resultaten vrijwel onmiddellijk controleren en verwerken. Deze nieuwe e-VLBI-techniek is belangrijk voor het bestuderen van plotselinge, kortdurende gebeurtenissen zoals supernova-explosies en gammaflitsen. Met de introductie van e-VLBI biedt JIVE astronomen nieuwe mogelijkheden om de hemel te bestuderen. Het is de verwachting dat in de toekomst alle VLBI-waarnemingen per glasfiber gedaan zullen worden. Door de capaciteit van de verbindingen te verbeteren en een nieuwe supercomputer te ontwikkelen kunnen in de toekomst nog gevoeligere metingen worden gedaan. Daarmee kan radiostraling van nog verder uit het heelal bestudeerd worden om daarmee onderzoek te doen naar de kosmologische oorsprong van sterren en melkwegstelsels.

Links

JIVE-website