De moderne samenleving is afhankelijk van infrastructuur in de ruimte, maar de baan om de aarde raakt steeds voller. Er zijn ongeveer 40.000 objecten gecatalogiseerd, twee derde van alle ooit gelanceerde ruimtevaartuigen is de afgelopen zeven jaar de lucht in gegaan. Er zijn ook meer dan een miljoen niet-te-volgen fragmenten tussen een en tien centimeter – elk groot genoeg om een satelliet te vernietigen. Het wordt steeds moeilijker om in de gaten te houden wat er in de ruimte gebeurt en om botsingen te voorkomen.
Het project 'Resident Space Object Tracking For Fusion, Inference, and Characterisation' (RSO TraFFIC) pakt deze uitdagingen aan door data van verschillende sensoren en observatiesystemen te combineren en nieuwe sensing-technieken en algoritmen te ontwikkelen om objecten te volgen. Ook bestuderen de betrokkenen de juridische en governance-kaders die nodig zijn om de baan om de aarde op een veilige, duurzame en verantwoorde manier te beheren.
Data en kunstmatige intelligentie
Het Groningse team van Gijs Verdoes Kleijn (Kapteyn Instituut) en Eduardo Balbinot (Kapteyn Instituut en Centrum voor Informatie Technologie) werkt aan datamanagement en AI-gebaseerde analyse binnen het project. Zo passen ze astronomische AI-modellen aan om satellietsporen in telescoopbeelden automatisch te herkennen en signalen uit helderheidsmetingen te extraheren.
Deze mogelijkheden worden ingebouwd in GOOD (General Open Orbital Dynamics), een open-scienceplatform dat gezamenlijk is ontwikkeld door de Technische Universiteit Delft en de Rijksuniversiteit Groningen. Dit platform zal fungeren als centrale data- en analysehub voor het project en wordt gehost bij OmegaCEN. Het maakt gebruik van de onderzoeksdata-infrastructuur van het Centrum voor Informatie Technologie van de Rijksuniversiteit Groningen.
Naar veiligere en duurzamere ruimtevaart
Naar verwachting draagt het project bij aan verbeterde ‘space situational awareness’. Dat is het vermogen om objecten in een baan om de aarde te identificeren, te volgen en te begrijpen. Betere informatie over satellieten en ruimtepuin kan helpen botsingen te voorkomen, veiligere ruimteoperaties te ondersteunen en bijdragen aan de duurzaamheid van de ruimteomgeving.
De onderzoekers bekijken ook hoe wetenschappelijke en technologische vooruitgang kan worden vertaald naar governance en beleid. Zo wil RSO TraFFIC niet alleen het technische monitoren van ruimteobjecten verbeteren, maar ook de ontwikkeling van internationale standaarden en kaders voor verantwoord gebruik van de baan om de aarde ondersteunen.
Over het project
RSO TraFFIC wordt geleid door dr. Steve Gehly van de Technische Universiteit Delft. Verder zijn de Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Leiden en de Radboud Universiteit betrokken. Het Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) en de ruimtevaartbedrijven Dunedain en Ecosmic leveren een bijdrage. De NWO-subsidie bedraagt maximaal 2,06 miljoen euro en loopt maximaal zes jaar. Het totale projectbudget, inclusief cofinanciering, bedraagt ongeveer 2,57 miljoen euro.
De subsidie is toegekend door NWO onder de KIC-oproep Robuuste en veerkrachtige ruimtevaartinfrastructuur voor een veilig Nederland, onderdeel van de Kennis- en Innovatieconvenant (KIC) 2024–2027, dat de technologische en wetenschappelijke capaciteit van Nederland in de ruimtesector versterkt door onderzoek naar kritieke ruimtevaarttechnologieën te ondersteunen en tegelijkertijd aandacht vraagt voor juridische, ethische en strategisch-veiligheidsvraagstukken.