47 zogeheten Band 2-ontvangers zijn al ingebouwd in de ALMA-antennes. In de loop van komend jaar worden de overige in de cryostaten van de andere antennes geplaatst. De 66 ALMA-schotels staan op de 5000 meter hoge Chajnantor-hoogvlakte en kunnen met grote transportvoertuigen worden geplaatst in verschillende configuraties.
De cryostaten uit de telescopen worden vanaf 5000 meter naar de Operations Support Facility op 2900 meter gebracht. Daar worden de Nederlandse ontvangers ingebouwd en getest, waarna de cryostaten weer omhoog worden gereden om ingebouwd te worden in de antennes. Maandelijks worden er op deze manier twee tot drie telescopen voorzien van een Band 2-ontvanger. De hele operatie gaat nog ongeveer een jaar duren.
Ontvangers
De Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), die in 2013 officieel werd geopend, heeft in totaal tien frequentiebanden voor waarnemingen in het millimeter en submillimeter-deel van het spectrum. Band 2 is de laatste ontvanger die wordt ingebouwd en heeft een hogere gevoeligheid dan de bestaande ontvangers. Bovendien bestrijkt Band 2 ook het golflengtegebied van de bestaande Band 3-ontvangers. In de nabije toekomst zullen ook de overige banden een upgrade krijgen.
Projectleider Jan Barkhof: “Het is heel bijzonder om opnieuw zo’n serie cartridges te hebben afgerond. We hebben hier met het hele team heel intensief aan gewerkt. Intussen zijn we met een ander project bezig voor nieuwe telescopen in Chili en Zuid-Afrika, maar we hopen dat we ook de opdracht krijgen voor een volgende upgrade van ALMA”.
Ingenieur Mariëlle Bekema, die als specialist ontwerp en assemblage al ruim 20 jaar aan de diverse ALMA-ontvangers werkt, hoopt dat ALMA heel mooie resultaten gaat opleveren met ‘haar’ ontvangers. “Het is altijd een emotioneel moment als een project na zoveel tijd is afgerond.”
Wetenschap
Met een golflengtebereik van 2,6 tot 4,5 millimeter gaat ALMA met de Band 2-ontvangers onderzoek doen aan het koude interstellaire medium, de zogeheten koolstofmonoxide-sneeuwgrens in kaart brengen, zoeken naar zware organische moleculen en de eigenschappen van kosmisch stof ontrafelen. NOVA-directeur en Band 2-consortiumleider Michiel Rodenhuis is trots op het Groningse NOVA-team en kijkt uit naar de wetenschap: “Dankzij de unieke technische expertise die we in Nederland bezitten kan de internationale sterrenkundige gemeenschap met de ALMA-telescoop baanbrekend onderzoek verrichten.”