Het AMT-consortium bestaat uit de Radboud Universiteit, de Universiteit van Oxford, de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit van Namibië, de Universiteit van Zuid-Afrika en de Universiteit van Turku (geassocieerd lid). Voor de bouw is gekozen voor mtex antenna technology, een ervaren partner die een beproefd telescoopontwerp verder ontwikkelt voor dit project. De Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) is betrokken bij zowel het ontwerp als de bouw van de front-end, waar de opgevangen straling wordt omgezet in elektrische signalen.
Onmisbare schakel in een wereldwijd netwerk
In 2019 legde de Event Horizon Telescope voor het eerst de schaduw van een zwart gat vast. Hiermee leverde de EHT direct bewijs voor het bestaan van superzware zwarte gaten en toonde het aan dat Einsteins algemene relativiteitstheorie ook onder de meest extreme omstandigheden klopt.
De Event Horizon Telescope fungeert als een virtuele telescoop ter grootte van de aarde. Door radiotelescopen wereldwijd te synchroniseren, ontstaat een ongekend hoog oplossend vermogen – vergelijkbaar met het fotograferen van een papaverzaadje in Windhoek vanuit Nijmegen. De AMT verbetert de dekking van het netwerk aanzienlijk en maakt langdurige monitoring en beeldvorming op meerdere golflengten mogelijk. Daarmee kunnen wetenschappers niet alleen momentopnames maken, maar ook ‘kleurenfilms’ van zwarte gaten en hun omgeving.
EHT-pionier en astrofysicus Heino Falcke (Radboud Universiteit) ziet een langgekoesterde droom werkelijkheid worden: “Namibië is ideaal gelegen voor dit soort onderzoek. De AMT zal een pioniersrol spelen in het tot stand brengen van een wereldwijd EHT-netwerk en in het bevorderen van ons streven om de mysteries rond zwarte gaten beter te begrijpen.”
Bouwlocatie in Namibië
De telescoop wordt gebouwd nabij het H.E.S.S.-observatorium, vlak bij de Gamsberg-tafelberg. Namibië biedt hoge, droge en radiostille locaties met een uitstekend zicht op de zuidelijke hemel – precies het punt waar het EHT-netwerk een ontbrekende schakel had. Zodra de infrastructuur gereed is, bestaat de intentie om de telescoop naar het hoger gelegen Gamsberg-plateau te verhuizen. “Vanaf het begin was het duidelijk dat Namibië een uitstekende locatie zou zijn voor de AMT. Het land heeft uitgebreide ervaring met telescopen van wereldklasse, zoals H.E.S.S. De Universiteit van Namibië is momenteel plannen aan het maken om de Gamsberg in te richten als astronomisch observatorium, waar uiteindelijk de AMT zal worden ondergebracht”, zegt Michael Backes, onderzoeksvoorzitter astronomie van de Universiteit van Namibië in Windhoek.
Naast zijn positie binnen het EHT-netwerk zal de AMT de eerste radiotelescoop in Afrika zijn die op millimetergolflengten werkt. Hierdoor krijgt Namibië een leidende rol in de wereldwijde millimeterastronomie en wordt de wetenschappelijke ontwikkeling in de hele regio gestimuleerd.
Het wetenschappelijke onderzoeksprogramma zal gezamenlijk worden ontwikkeld door de AMT-partnerinstellingen. Als onderdeel van het EHT-netwerk zal de AMT verbeterde beelden van zwarte gaten genereren voor modellering en interpretatie. Daarnaast zal de AMT ook functioneren als een zelfstandig observatorium dat op zoek gaat naar radio-emissies van samensmeltende zwarte gaten en neutronensterren, en andere snel oplichtende bronnen. Daarnaast is er ook een uitgebreid onderwijs- en voorlichtingsprogramma opgezet. Dit programma blijft groeien en zal zich in de loop van het AMT-project verder ontwikkelen.
Telescoopschotel
De AMT bestaat uit een robotgestuurde schotel van 14 meter die is geoptimaliseerd voor frequenties van 86-350 GHz en zal in staat zijn om frequenties tot 8 GHz waar te nemen. De AMT zal worden geïntegreerd in Very Long Baseline Interferometry (VLBI)-arrays, waaronder de Event Horizon Telescope en de Global Millimeter VLBI Array (GMVA). Hij zal ook worden aangesloten op toekomstige VLBI-waarnemingen op het Afrikaanse continent, waaronder die van de Square Kilometre Array (SKA).