ELT: METIS

Door Nederland ontwikkelde 'infrarood-ogen' voor de grootste lichttelescoop ter wereld.

ELT: METIS

METIS onderzoekt onbekende regionen van het heelal

METIS, Mid-infrared ELT Imager and Spectrograph is een instrument dat ontworpen is voor de ELT, de toekomstige European Extremely Large Telescope. Het is het enige instrument dat (infrarood)straling op golflengtes groter dan 3 micrometer kan meten, wat het ook makkelijker maakt om correcties voor beeldverstoring uit te voeren. Met METIS kunnen ontdekkingen worden gedaan op het mid-infrarood golflengtegebied en daarmee in vrij onbekende regionen van het heelal op de hoogste resoluties. METIS is een samenwerkingsproject van Europese astronomie-organisaties waaronder de Nederlandse Onderzoekschool Voor Astronomie (NOVA).

Doelen

Het METIS-team heeft vijf wetenschappelijke onderzoeksdoelen geformuleerd waarvoor het instrument ingezet gaat worden:

  • * Protoplanetaire schijven en de vorming van planeten
  • * Fysische en chemische eigenschappen van exoplaneten
  • * Vorming en de geschiedenis van het zonnestelsel
  • * De groei van superzware zwarte gaten
  • * Morfologie en dynamiek van high-redshift sterrenstelsels

Ontwerp

Het instrument bestaat uit twee aparte units, een voor de imager en een voor de spectrograaf en is volledig ingekapseld in een cryostaat om de stabiele lage temperaturen te behouden die nodig zijn voor goede prestaties op de mid-infrarood golflengten. METIS gebruikt adaptieve optiekcorrectie om atmosferische turbulentie te compenseren.

Tralies

Sinds kort bestaat de mogelijkheid om met behulp van een speciaal ontwikkelde combinatie van prisma en optische tralie, de opgevangen straling op golflengte te scheiden. Deze verzonken tralies - ook wel immersed gratings of immersietralie genoemd - zorgen voor een drastische omvangvermindering van het meetinstrument terwijl de prestaties gelijk blijven. In de VS wordt al sinds de jaren 90 onderzoek gedaan naar verzonken tralies. SRON en TNO hebben de technologie sinds 2006 verder ontwikkeld. Als het lukt om met een prototype de toepasbaarheid van de tralie ook voor METIS aan te tonen, kan dit een enorme winst betekenen. Met een verzonken tralie is METIS zeer compact te ontwerpen en het wordt daardoor minder moeilijk om de optische onderdelen voor METIS te maken. Door de extreme specificaties voor lichtvangend oppervlak, spectrale resolutie, beeldkwaliteit en stabiliteit is de verwachting dat E-ELT-METIS baanbrekende wetenschap gaat opleveren. Het werk aan de verzonken tralie voor METIS wordt uitgevoerd door SRON, NOVA/ASTRON, TNO en Philips Innovation Services.

Links

METIS-website (Eng)