ALMA: Band 9

Ontvangers van Nederlandse makelij die de hoogste ALMA-frequenties opvangen.

ALMA: Band 9

Tot de meest fundamentele vragen binnen de astronomie behoren die kwesties die betrekking hebben op het ontstaan van allerlei objecten in het heelal, zoals melkwegstelsels, sterren en planeten, maar ook het heelal zelf. Onlosmakelijk hiermee verbonden zijn ook de vragen over de evolutie van deze objecten. ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) is een grootschalig project dat een belangrijke rol zal spelen in de beantwoording van deze en vele andere vragen.

Radiotelescoop

ALMA is een grote radiotelescoop die werkt in het submillimeter-golflengte gebied. ALMA wordt gebouwd in Noord-Chili in de Atacama-woestijn op vijf kilometer hoogte. Net als een gewoon radiotoestel bestaat een radiotelescoop uit een antenne en een ontvanger. ALMA zal 66 schotelantennes tellen met een diameter van 12 meter. Achter elke schotel kunnen tien verschillende ontvangers worden geplaatst. Het ALMA-project werkt met zes verschillende ontvangstbanden waarvoor aparte ontvangers worden gebouwd in Canada (band 3), Japan (band 4 en band 8), de Verenigde Staten (band 6), Frankrijk (band 7) en Nederland (band 9 en band 5).

Band 9 ontvangers

Vooral bij de ontvangers voor de hoogste frequentiebanden (9 en 10) gaat het om technologische hoogstandjes. Band 10 bevindt zich op dit ogenblik in een zeer vroeg stadium van ontwikkeling. Band 9 is het hoogst haalbare voor echte productie. Voor een goede ontvangst in deze frequentiegebieden is bovendien een telescoop vereist die op grote hoogte staat. ALMA voldoet daaraan met een hoogte van vijf kilometer. De bouw van de band 9 ontvangers vond in opdracht van NOVA plaats bij het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen, het Kavli Institute of Nanoscience in Delft en SRON Netherlands Institute for Space Research. De productie van onderdelen werd zoveel mogelijk uitbesteed aan de industrie. Een team van de Rijksuniversiteit Groningen stelde de ontvangers samen, voerde de tests uit en certificeerde ze.

Nieuwe inzichten

Wanneer de bouw in 2013 is voltooid, zal ALMA uit in totaal 66 geavanceerde antennes bestaan die als één krachtige millimeter- en submillimetertelescoop zullen samenwerken. ALMA zal astronomen meer inzicht geven in het ontstaan van planeten, sterren, sterrenstelsels en het heelal zelf. Met de telescoop kan het koele moleculaire gas en stof in de Melkweg en daarbuiten worden waargenomen, maar ook het restant van de straling die vrijkwam bij de oerknal.

Links

ALMA op de ESO-website