Astronomie.nl - Nieuws Feed

In memoriam Frank Israel (1946 – 2026)

mariekebaan — Wed, 23 Sep 2026 07:19:00 +0200

Op 18 september 2026 is prof. dr. Frank Israel op 79-jarige leeftijd overleden. Hij laat zijn vrouw Isa en kinderen Marinus en Adriana achter. Frank was meer dan een halve eeuw verbonden aan de Leidse Sterrewacht. Hij was een markante en erudiete persoonlijkheid, een scherp debater, en zeer gewaardeerd en geliefd onder collegae.

Eerste microblazar produceert mogelijk de snelste deeltjes in de Melkweg

Roel van der Heijden — Tue, 22 Sep 2026 10:00:00 +0200

Een internationaal team van astronomen – van onder meer ASTRON, JIVE en de Universiteit van Amsterdam – heeft de eerste zogeheten microblazar in de Melkweg ontdekt. Dit systeem bestaat uit een zware ster en een zwart gat, waarvan de straalstroom die het produceert op de aarde is gericht. De onderzoekers identificeerden ook de plek waar de straalstroom op een moleculaire wolk botst. Hier worden deeltjes versneld tot ultra-hoge energieën, waarschijnlijk tot in het peta-elektronvolt-bereik. Dit maakt microblazars tot een van de krachtigste deeltjesversnellers in het sterrenstelsel. Het onderzoek is vandaag gepubliceerd in Astronomy and Astrophysics.

Groot Nederlands onderdeel voor Extremely Large Telescope klaar

mariekebaan — Mon, 21 Sep 2026 09:42:00 +0200

De NOVA Optische-IR-groep in Dwingeloo heeft het centrale filterwiel-mechanisme opgeleverd voor het instrument MICADO op ESO’s Extremely Large Telescope, de grootste toekomstige telescoop die in aanbouw is in het noorden van Chili. Aan deze oplevering is 18 jaar ontwikkeling voorafgegaan.

Wouter van Zeist wint CAN-proefschriftprijs

Edda Heinsman — Mon, 21 Sep 2026 09:30:00 +0200

De winnaar van de proefschriftprijs 2026 van het Comité voor Astrodeeltjesfysica in Nederland (CAN) is Wouter van Zeist (Radboud Universiteit), voor zijn proefschrift "LISA gravitational wave sources from binary stellar evolution models".

Nieuwe pianomuziekfilm met astronomisch tintje

Edda Heinsman — Tue, 01 Sep 2026 10:49:00 +0200

De Nederlandse sterrenkundige Peter Barthel en de Italiaanse pianist Marco Rapetti hebben een nieuwe filmopname geproduceerd van de 'Au Télescope' piano suite van de Pools-Franse componist/pianist Alexandre Tansman (1897-1986).

De snelste ster van de Melkweg draait zo dicht om ons superzware zwarte gat heen dat hij diens draaiing ‘voelt’

Wed, 19 Aug 2026 17:00:00 +0200

‘Verborgen’ sterren maken eerste sterrenstelsels veel zwaarder dan gedacht

Roel van der Heijden — Tue, 18 Aug 2026 11:00:00 +0200

Astronomen hebben ontdekt dat de zwaarste sterrenstelsels in het jonge heelal veel meer kleine sterren bevatten dan tot nu toe werd aangenomen. Daardoor blijken deze vroege sterrenstelsels waarschijnlijk veel zwaarder te zijn geweest dan gedacht. De ontdekking dwingt astronomen om hun ideeën over de vorming van de eerste sterrenstelsels opnieuw tegen het licht te houden. De resultaten verschijnen vandaag in Nature Astronomy.

Nederland sluit zich als waarnemer aan bij het Cherenkov Telescope Array Observatory

Roel van der Heijden — Thu, 30 Jul 2026 14:00:00 +0200

Op 20 juli is Nederland officieel als waarnemer toegetreden tot het CTAO ERIC (Cherenkov Telescope Array Observatory, European Research Infrastructure Consortium). De toelating versterkt de samenwerking tussen de Nederlandse wetenschappers in dit deelgebied van de sterrenkunde en 's werelds grootse observatorium voor gammastraling. Het observatorium wordt nu ondersteund door elf landen en één intergouvernementele organisatie.

Astronomen vinden het tot nu toe sterkste bewijs dat Betelgeuze een metgezel heeft

mariekebaan — Tue, 28 Jul 2026 14:00:00 +0200

Eindelijk hebben astronomen overtuigend bewijs gevonden dat Betelgeuze, een van de bekendste sterren aan de nachthemel, niet alleen is. Met behulp van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) heeft een team met onder anderen Alex de Koter (Universiteit van Amsterdam) de scherpste opname ooit gemaakt van een partner-ster die om Betelgeuze draait, Betelgeuze B. Het onderzoeksartikel verschijnt vandaag in het vakblad Astronomy & Astrophysics.

In memoriam Ralph Wijers, astrofysicus (1964-2026)

mariekebaan — Fri, 24 Jul 2026 09:08:00 +0200

Op dinsdag 21 juli 2026 is prof.dr. Ralph A.M.J. Wijers overleden op de leeftijd van slechts 62 jaar. Ralph was een internationaal gerespecteerd sterrenkundige, inspirerend docent, voormalig directeur van het Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde aan de UvA, drijvende kracht binnen nationale en internationale wetenschappelijke consortia en een geweldig popularisator van de wetenschap. Hij was een sociaal bewogen, geïnteresseerd en integer mens.

Ontdekking van nieuwe ‘exomaan’ zet kosmische classificaties op de helling

Wed, 22 Jul 2026 17:00:00 +0200

Gedeeltelijke zonsverduistering op woensdag 12 augustus

mariekebaan — Thu, 16 Jul 2026 14:00:00 +0200

Op woensdag 12 augustus is er in Nederland een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. De maan schuift vanaf 19.17 uur – de exacte tijd verschilt enkele minuten afhankelijk van de plaats – langzaam tussen de aarde en de zon en bedekt in eerste instantie de rechter rand. Het maximum vindt plaats om 20.11 uur. Op dat moment is 88 procent van de zon bedekt.

Zwakste planeet die ooit vanaf de aarde is gefotografeerd, is na meer dan tien jaar verstoppertje spelen ‘gesnapt’

Wed, 15 Jul 2026 14:00:00 +0200

Derde planeet bij ster Bèta Pictoris duikt op in nieuwe én oude waarnemingen

Roel van der Heijden — Wed, 15 Jul 2026 14:00:00 +0200

Een team van astronomen heeft met onder andere ESO’s Very Large Telescope een derde planeet rond de ster Bèta Pictoris ontdekt. De nieuwe planeet, Bèta Pictoris d, behoort tot de lichtste exoplaneten die ooit direct vanaf de aarde zijn waargenomen. De exoplaneet bleek ‘verborgen’ te zitten in archiefwaarnemingen van meer dan tien jaar oud. De resultaten zijn vandaag in The Astrophysical Journal Letters gepubliceerd.

Ouder dan de zon: astronoom ontdekt nieuwe aanwijzingen over de oorsprong van interstellaire komeet 3I/ATLAS

Mon, 06 Jul 2026 11:00:00 +0200

Euclid ziet tientallen quasars in het piepjonge universum

Roel van der Heijden — Mon, 06 Jul 2026 08:30:00 +0200

Ruimtetelescoop Euclid heeft 31 extreem verre quasars ontdekt en verbreekt het afstandsrecord voor dit soort heldere kernen van sterrenstelsels. Aangedreven door kolossale zwarte gaten schenen twee van de ontdekte galactische kernen toen het heelal pas 670 miljoen jaar oud was. Dat is slechts vijf procent van de huidige leeftijd van het universum. De resultaten verschijnen vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomy & Astrophysics.

Een miljoen satellieten en spiegels in de ruimte vormen een ernstige bedreiging voor de nachtelijke hemel

Wed, 01 Jul 2026 14:00:00 +0200

Astronomen vinden raadselachtige bron, waarschijnlijk een voorloper van een Little Red Dot

Roel van der Heijden — Tue, 30 Jun 2026 15:30:00 +0200

Astronomen hebben met de James Webb-ruimtetelescoop (JWST) voor het eerst een voorloper van een zogenaamde ‘Little Red Dot’ gevonden. Little Red Dots zijn waarschijnlijk vroege sterrenstelsels en behoren tot de meest intrigerende objecten die met de JWST bij hoge roodverschuivingen zijn gevonden. Het team, onder leiding van Karina Caputi van de Rijksuniversiteit Groningen, presenteert dit resultaat vandaag tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de European Astronomical Society in Lausanne, Zwitserland. Het resultaat is geaccepteerd voor publicatie in The Astrophysical Journal.

Ruimtetelescoop Euclid ziet het hart van de Melkweg in ongekend detail

Roel van der Heijden — Wed, 24 Jun 2026 12:00:00 +0200

Wetenschappers van het consortium achter ruimtetelescoop Euclid hebben de grootste en meest detailrijke foto in zichtbaar licht ooit gemaakt van het centrum van de Melkweg. Op de afbeelding zijn meer dan 60 miljoen sterren te zien. Aan de hand van zwaartekrachtlenseffecten hopen astronomen in dit gebied nieuwe exoplaneten op te sporen en daarbij hun massa te bepalen. De resultaten zijn vandaag gepresenteerd.

James Webb ziet geboorte van reuzensterrenstelsel en superzwaar zwart gat

Roel van der Heijden — Thu, 18 Jun 2026 14:00:00 +0200

Sterrenkundigen hebben met de James Webb Space Telescope een uitzonderlijk kijkje gekregen in de vorming van een reusachtig sterrenstelsel in het vroege heelal. Zij ontdekten niet één sterrenstelsel, maar een compacte groep van minstens zes stelsels die waarschijnlijk met elkaar zullen samensmelten tot één gigantisch geheel. In het hart van deze kosmische bouwplaats bevindt zich bovendien een groeiend superzwaar zwart gat. Het internationale onderzoek werd geleid door sterrenkundigen van de Universiteit Leiden en de Universiteit van Oxford. De resultaten zijn gepubliceerd in The Open Journal of Astrophysics en Astronomy & Astrophysics.