Astronomie.nl - Nieuws Feed

Astronomen vinden het tot nu toe sterkste bewijs dat Betelgeuze een metgezel heeft

Tue, 28 Jul 2026 14:00:00 +0200

Astronomen vinden het tot nu toe sterkste bewijs dat Betelgeuze een metgezel heeft

mariekebaan — Tue, 28 Jul 2026 14:00:00 +0200

Eindelijk hebben astronomen overtuigend bewijs gevonden dat Betelgeuze, een van de bekendste sterren aan de nachthemel, niet alleen is. Met behulp van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) heeft een team met onder anderen Alex de Koter (Universiteit van Amsterdam) de scherpste opname ooit gemaakt van een partner-ster die om Betelgeuze draait, Betelgeuze B. Het onderzoeksartikel verschijnt vandaag in het vakblad Astronomy & Astrophysics.

In memoriam Ralph Wijers, astrofysicus (1964-2026)

mariekebaan — Fri, 24 Jul 2026 09:08:00 +0200

Op dinsdag 21 juli 2026 is prof.dr. Ralph A.M.J. Wijers overleden op de leeftijd van slechts 62 jaar. Ralph was een internationaal gerespecteerd sterrenkundige, inspirerend docent, voormalig directeur van het Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde aan de UvA, drijvende kracht binnen nationale en internationale wetenschappelijke consortia en een geweldig popularisator van de wetenschap. Hij was een sociaal bewogen, geïnteresseerd en integer mens.

Ontdekking van nieuwe ‘exomaan’ zet kosmische classificaties op de helling

Wed, 22 Jul 2026 17:00:00 +0200

Gedeeltelijke zonsverduistering op woensdag 12 augustus

mariekebaan — Thu, 16 Jul 2026 14:00:00 +0200

Op woensdag 12 augustus is er in Nederland een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. De maan schuift vanaf 19.17 uur – de exacte tijd verschilt enkele minuten afhankelijk van de plaats – langzaam tussen de aarde en de zon en bedekt in eerste instantie de rechter rand. Het maximum vindt plaats om 20.11 uur. Op dat moment is 88 procent van de zon bedekt.

Zwakste planeet die ooit vanaf de aarde is gefotografeerd, is na meer dan tien jaar verstoppertje spelen ‘gesnapt’

Wed, 15 Jul 2026 14:00:00 +0200

Derde planeet bij ster Bèta Pictoris duikt op in nieuwe én oude waarnemingen

Roel van der Heijden — Wed, 15 Jul 2026 14:00:00 +0200

Een team van astronomen heeft met onder andere ESO’s Very Large Telescope een derde planeet rond de ster Bèta Pictoris ontdekt. De nieuwe planeet, Bèta Pictoris d, behoort tot de lichtste exoplaneten die ooit direct vanaf de aarde zijn waargenomen. De exoplaneet bleek ‘verborgen’ te zitten in archiefwaarnemingen van meer dan tien jaar oud. De resultaten zijn vandaag in The Astrophysical Journal Letters gepubliceerd.

Ouder dan de zon: astronoom ontdekt nieuwe aanwijzingen over de oorsprong van interstellaire komeet 3I/ATLAS

Mon, 06 Jul 2026 11:00:00 +0200

Euclid ziet tientallen quasars in het piepjonge universum

Roel van der Heijden — Mon, 06 Jul 2026 08:30:00 +0200

Ruimtetelescoop Euclid heeft 31 extreem verre quasars ontdekt en verbreekt het afstandsrecord voor dit soort heldere kernen van sterrenstelsels. Aangedreven door kolossale zwarte gaten schenen twee van de ontdekte galactische kernen toen het heelal pas 670 miljoen jaar oud was. Dat is slechts vijf procent van de huidige leeftijd van het universum. De resultaten verschijnen vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomy & Astrophysics.

Een miljoen satellieten en spiegels in de ruimte vormen een ernstige bedreiging voor de nachtelijke hemel

Wed, 01 Jul 2026 14:00:00 +0200

Astronomen vinden raadselachtige bron, waarschijnlijk een voorloper van een Little Red Dot

Roel van der Heijden — Tue, 30 Jun 2026 15:30:00 +0200

Astronomen hebben met de James Webb-ruimtetelescoop (JWST) voor het eerst een voorloper van een zogenaamde ‘Little Red Dot’ gevonden. Little Red Dots zijn waarschijnlijk vroege sterrenstelsels en behoren tot de meest intrigerende objecten die met de JWST bij hoge roodverschuivingen zijn gevonden. Het team, onder leiding van Karina Caputi van de Rijksuniversiteit Groningen, presenteert dit resultaat vandaag tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de European Astronomical Society in Lausanne, Zwitserland. Het resultaat is geaccepteerd voor publicatie in The Astrophysical Journal.

Ruimtetelescoop Euclid ziet het hart van de Melkweg in ongekend detail

Roel van der Heijden — Wed, 24 Jun 2026 12:00:00 +0200

Wetenschappers van het consortium achter ruimtetelescoop Euclid hebben de grootste en meest detailrijke foto in zichtbaar licht ooit gemaakt van het centrum van de Melkweg. Op de afbeelding zijn meer dan 60 miljoen sterren te zien. Aan de hand van zwaartekrachtlenseffecten hopen astronomen in dit gebied nieuwe exoplaneten op te sporen en daarbij hun massa te bepalen. De resultaten zijn vandaag gepresenteerd.

James Webb ziet geboorte van reuzensterrenstelsel en superzwaar zwart gat

Roel van der Heijden — Thu, 18 Jun 2026 14:00:00 +0200

Sterrenkundigen hebben met de James Webb Space Telescope een uitzonderlijk kijkje gekregen in de vorming van een reusachtig sterrenstelsel in het vroege heelal. Zij ontdekten niet één sterrenstelsel, maar een compacte groep van minstens zes stelsels die waarschijnlijk met elkaar zullen samensmelten tot één gigantisch geheel. In het hart van deze kosmische bouwplaats bevindt zich bovendien een groeiend superzwaar zwart gat. Het internationale onderzoek werd geleid door sterrenkundigen van de Universiteit Leiden en de Universiteit van Oxford. De resultaten zijn gepubliceerd in The Open Journal of Astrophysics en Astronomy & Astrophysics.

Enorme voorraad stervormingsgas ontdekt in verrassend volwassen sterrenstelsel in het jonge heelal

Roel van der Heijden — Thu, 11 Jun 2026 15:00:00 +0200

Sterrenkundigen hebben een enorme voorraad koud moleculair gas gevonden in een sterrenstelsel kort na de oerknal. De ontdekking biedt een unieke blik op de brandstof waaruit de eerste grote sterrenstelsels werden opgebouwd. Metingen wijzen erop dat ongeveer 95 procent van de gewone materie in het onderzochte sterrenstelsel, REBELS-25, nog in de vorm van gas aanwezig is. Het internationale onderzoeksteam, onder leiding van de Universiteit Leiden, gebruikte hiervoor waarnemingen van twee van de krachtigste radiotelescopen ter wereld: VLA in de Verenigde Staten en ALMA in Noord-Chili. De resultaten worden vandaag gepubliceerd in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Amina Helmi wint Kavli-prijs voor de astrofysica voor galactische archeologie

Roel van der Heijden — Wed, 10 Jun 2026 15:00:00 +0200

De Groningse astronoom Amina Helmi wint de prestigieuze Kavli-prijs in de categorie astrofysica voor haar onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis van onze Melkweg. Dat heeft de Noorse Academie van Wetenschappen en Letteren vandaag bekendgemaakt. Helmi deelt de prijs met Vasily Belakurov (Universiteit van Cambridge) en Rodrigo Ibata (Universiteit van Straatsburg). De winnaars ontvangen samen een geldbedrag van een miljoen dollar.

Kosmisch vergrootglas onthult uitzonderlijk zwaar slapend zwart gat in het vroege heelal

mariekebaan — Thu, 04 Jun 2026 20:00:00 +0200

Sterrenkundigen hebben voor het eerst de massa gemeten van een slapend superzwaar zwart gat in het vroege heelal. Dankzij een combinatie van de James Webb Space Telescope en een natuurlijk kosmisch vergrootglas konden onderzoekers het zwarte gat rechtstreeks wegen aan de hand van zijn zwaartekracht. Het blijkt ongeveer zes miljard keer zo zwaar als de zon en opvallend groot in verhouding tot de sterrenmassa van zijn gaststelsel. De ontdekking biedt nieuwe inzichten in de gezamenlijke groei van zwarte gaten en sterrenstelsels in de eerste miljarden jaren na de oerknal. De resultaten verschijnen deze week in het tijdschrift Science.

Leidse sterrenkundige onthult kunstwerk dat de kans uitrekent dat iemand bestaat

mariekebaan — Wed, 03 Jun 2026 15:50:00 +0200

Astrofysicus Yamila Miguel en kunstenaar Thijs Biersteker, oprichter van de Woven Foundation, hebben vandaag op SXSW London 2026 ‘Mequation’ gepresenteerd, het eerste kunstwerk dat berekent hoe buitengewoon het is dat iemand bestaat.

Vreemde winden leveren de sterkste aanwijzingen tot nu toe op voor magnetische activiteit in exoplaneten

Tue, 02 Jun 2026 11:00:00 +0200

Masterstudent UvA ontdekt ‘amandelvormige’ exoplaneet op rand van uiteenvallen

mariekebaan — Wed, 13 May 2026 10:00:00 +0200

Masterstudent Kaya Han Taş van de Universiteit van Amsterdam heeft samen met collega’s een uitzonderlijke exoplaneet ontdekt: een rotsachtige wereld die in slechts vijf uur rond zijn ster draait. De planeet, TOI-2431 b, bevindt zich zo dicht bij zijn ster dat hij mogelijk wordt uitgerekt tot een langgerekte, ‘amandelvormige’ wereld – en op termijn uit elkaar kan worden getrokken. De resultaten zijn gepubliceerd in Astronomy & Astrophysics. “Ik droomde er al sinds mijn kindertijd van om een planeet te ontdekken, dus dit was voor mij een geweldige kans,” zegt Taş.

Katrien Kolenberg wint Willem de Graaffprijs 2026 voor sterrenkundige wetenschapscommunicatie

mariekebaan — Wed, 13 May 2026 09:00:00 +0200

De Vlaamse astronome Katrien Kolenberg heeft de Willem de Graaffprijs voor sterrenkundige wetenschapscommunicatie 2026 gewonnen. Prof. Kolenberg kreeg de prijs, waaraan een geldbedrag is verbonden van 1500 euro, uitgereikt tijdens de 81e Nederlandse Astronomenconferentie, die eerder deze week plaatsvond in Egmond aan Zee.