Astronomie.nl - Nieuws Feed

In memoriam Thijs de Graauw (1942-2026)

mariekebaan — Fri, 24 Apr 2026 20:41:00 +0200

Met diepe droefheid hebben we kennis genomen van het overlijden op 84-jarige leeftijd van onze collega Thijs de Graauw in Santiago (Chili) op 20 april jl.

Nieuwe simulaties onthullen een koude en stoffige vorming van sterrenstelsels

Roel van der Heijden — Mon, 13 Apr 2026 14:00:00 +0200

Een internationaal team onder leiding van astronomen van de Universiteit Leiden presenteert COLIBRE, een nieuwe reeks kosmologische simulaties die het meest realistische beeld tot nu toe biedt van de vorming en de evolutie van sterrenstelsels. Daarbij verschijnt ook interactief materiaal om de simulaties te verkennen. De resultaten zijn gepubliceerd in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society en laten zien dat het kosmologische standaardmodel de waargenomen groei van sterrenstelsels succesvol verklaart. De simulaties omvatten fysica die modellen tot op heden negeerden.

NOVA en Rijksuniversiteit Groningen organiseren educatief project voor Dag van de aarde 2026

Roel van der Heijden — Mon, 13 Apr 2026 12:00:00 +0200

Op 22 april 2026 is het Dag van de aarde. Dit jaar organiseren de Rijksuniversiteit Groningen en de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) weer een educatief project om leerlingen in het primair onderwijs na te laten denken over de toekomst van de aarde en over de vraag wat zij kunnen doen om de planeet leefbaar te houden.

PoET schijnt eerste (zon)licht op het onderzoek van exoplaneten

Thu, 09 Apr 2026 14:00:00 +0200

Grote Magelhaense Wolk veroorzaakt temperatuurverschillen rondom de Melkweg

Roel van der Heijden — Thu, 26 Mar 2026 11:00:00 +0100

De Grote Magelhaense Wolk – een satellietstelsel van ons sterrenstelsel – zorgt ervoor dat de ijle gaswolk rondom de Melkweg aan een kant opwarmt. Dat laten computersimulaties zien van een team van astronomen geleid vanuit de Rijksuniversiteit Groningen. De onderzoekers vinden daarmee een verklaring voor een temperatuurverschil van twaalf procent tussen gas in de twee helften rondom de Melkweg dat in 2024 werd gemeten door röntgenobservatorium eROSITA. Het onderzoek is vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Leidse sterrenkundigen ontwikkelen technologie voor het opsporen van gaslekken

Roel van der Heijden — Thu, 26 Mar 2026 10:30:00 +0100

De instrumentatiegroep van de Sterrewacht Leiden van de Universiteit Leiden en BigCircle Ventures gaan in een spin-off bedrijf aan de slag met gasdetectie-technologie die het mogelijk maakt om gevaarlijke en klimaatvervuilende gaslekken sneller, goedkoper en betrouwbaarder op te sporen.

Een zonnestelsel in de maak? Twee planeten-in-wording ontdekt in de schijf rond een jonge ster

Tue, 24 Mar 2026 14:00:00 +0100

Twee planeten-in-wording ontdekt in de schijf rond de jonge ster WISPIT 2

mariekebaan — Tue, 24 Mar 2026 14:00:00 +0100

Astronomen hebben ontdekt dat in de schijf rond de jonge ster WISPIT 2 niet een maar twee planeten aan het vormen zijn. Een van de twee planeten was al eerder ontdekt door een team onder leiding van de Leidse promovendus sterrenkunde Richelle van Capelleveen. Zij is tweede auteur van het nieuwe onderzoeksartikel, dat vandaag is verschenen in The Astrophysical Journal. Met behulp van telescopen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) is nu ook de aanwezigheid van een tweede planeet bevestigd. De nieuwe waarnemingen en de unieke structuur van de schijf rond de ster wijzen erop dat het WISPIT 2-stelsel overeenkomsten vertoont met een jong zonnestelsel.

Wetenschappers ontdekken nieuw type gesmolten zwavelwereld

mariekebaan — Mon, 16 Mar 2026 10:58:00 +0100

Uit waarnemingen van de James Webb Space Telescope (JWST) blijkt dat exoplaneet L 98-59 d een opmerkelijk lage dichtheid heeft en een atmosfeer met zwavelmoleculen. Simulaties van wetenschappers van onder andere de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) laten nu zien dat de planeet – met ongeveer 1,6 keer de massa en diameter van de aarde – een permanente magmaoceaan heeft met een grote hoeveelheid zwavel. De exoplaneet vormt mogelijk het eerste exemplaar van een nieuwe categorie exoplaneten en past niet in bestaande theorieën over het ontstaan en de evolutie van ‘superaardes’. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Astronomy.

Contract Africa Millimetre Telescope getekend

mariekebaan — Mon, 09 Mar 2026 12:00:00 +0100

Een internationaal consortium onder leiding van de Radboud Universiteit heeft een contract getekend voor de bouw van de Africa Millimetre Telescope (AMT) in Namibië. Deze nieuwe radiotelescoop wordt een belangrijke uitbreiding van het wereldwijde Event Horizon Telescope (EHT)-netwerk, dat in 2019 de allereerste beelden van een zwart gat maakte. De AMT wordt het eerste Afrikaanse knooppunt binnen dit netwerk en vult een cruciale geografische leemte op. Daardoor neemt de gevoeligheid van het netwerk toe en kunnen snelle bewegingen rond zwarte gaten en kortdurende radiobronnen beter worden vastgelegd.

Vici-beurs voor Reinout van Weeren (Sterrewacht Leiden)

mariekebaan — Thu, 26 Feb 2026 10:04:00 +0100

Astronoom Reinout van Weeren (Sterrewacht Leiden) heeft een Vici-beurs gekregen van NWO. Het geldbedrag van maximaal anderhalf miljoen euro is bedoeld als stimulans voor ‘avontuurlijke, talentvolle en baanbrekende onderzoekers’. In totaal ontvangen 39 Nederlandse onderzoeksprojecten de beurs.

Grootste afbeelding in zijn soort toont verborgen chemie in het hart van de Melkweg

Wed, 25 Feb 2026 14:00:00 +0100

ALMA onthult verborgen chemische processen in het hart van de Melkweg

Roel van der Heijden — Wed, 25 Feb 2026 14:00:00 +0100

Met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Noord-Chili hebben astronomen een nieuw gedetailleerd beeld gemaakt van het centrum van onze Melkweg. Hiermee kunnen ze het leven van sterren in het meest extreme gebied van ons sterrenstelsel onderzoeken. Wetenschappers van de Universiteit Leiden hebben aan het onderzoek bijgedragen met chemische modellen die helpen bij het vinden van sporen van moleculen in dit gebied.

Grootste radio-survey ooit brengt het heelal in ongekend detail in kaart

mariekebaan — Thu, 19 Feb 2026 10:00:00 +0100

Een internationale groep wetenschappers heeft met de radiotelescoop LOFAR (Low Frequency Array) een uitzonderlijk gedetailleerde radiokaart van de hemel gepubliceerd. Daarop zijn 13,7 miljoen kosmische radiobronnen te zien. Ook bevat de survey de meest complete telling tot nu toe van actief groeiende superzware zwarte gaten. De nieuwe LOFAR Two-metre Sky Survey (LoTSS-DR3) markeert een belangrijke mijlpaal in de radioastronomie en de Europese wetenschappelijke samenwerking. Het resultaat wordt vandaag gepubliceerd in het vakblad Astronomy and Astrophysics.

Vijftigste Landelijke Sterrenkijkdagen op 27 en 28 februari en 1 maart 2026

Roel van der Heijden — Wed, 18 Feb 2026 13:49:00 +0100

Van vrijdag 27 februari tot en met zondag 1 maart vinden de Landelijke Sterrenkijkdagen plaats, georganiseerd door de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS). Op deze dagen kun je de sterrenhemel op tientallen locaties in Nederland door een telescoop bewonderen, er zijn lezingen en planetariumshows. Ook de vier instituten van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) openen hun deuren.

NOVA Mobiel Planetarium bezoekt Texel

mariekebaan — Fri, 13 Feb 2026 14:15:00 +0100

Op maandag 2 maart strijkt het NOVA Mobiel Planetarium neer op Texel. Het bezoek aan het Waddeneiland markeert de start van een campagne van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie om ook scholen op plekken die minder vaak worden bezocht kennis te laten maken met het educatieve sterrenkundige project.

AES Andes kondigt annulering aan van INNA, het industriële complex dat gepland was in de buurt van Paranal

Mon, 02 Feb 2026 16:00:00 +0100

Een ‘platte’ omgeving van de Melkweg verklaart de beweging van nabije sterrenstelsels

Roel van der Heijden — Tue, 27 Jan 2026 11:00:00 +0100

Computersimulaties van astronomen van onder andere de Rijksuniversiteit Groningen laten zien dat het grootste gedeelte van de (donkere) materie in de buurt van de Melkweg in een plat vlak moet zitten. Boven en onder dit vlak zitten grote leegtes. Alleen met deze ‘platte’ massaverdeling zijn de waargenomen bewegingen van nabije sterrenstelsels en de massa’s van de Melkweg en de Andromeda-nevel goed te verklaren. Het onderzoek onder leiding van de recent gepromoveerde Ewoud Wempe en hoogleraar Amina Helmi is vandaag in Nature Astronomy gepubliceerd.

11e-eeuwse Engelse monnik ontdekte periodiciteit van de komeet van Halley al

Roel van der Heijden — Wed, 21 Jan 2026 12:18:00 +0100

De sterrenkundige Simon Portegies Zwart (Universiteit Leiden) en de Britse oudheidkundige Michael Lewis (British Museum, Londen) hebben de historische waarnemingen van komeet Halley bestudeerd en concluderen dat de Britse astronoom en wiskundige Edmond Halley niet de eerste was die de cyclus van de komeet van Halley doorgrondde. Ze tonen aan dat de 11e-eeuwse monnik Eilmer van Malmesbury (ook bekend als Aethelmaer) al twee waarnemingen van de komeet met elkaar in verband had gebracht.

Ontdekking van een ijzeren ‘balk’ in de Ringnevel

mariekebaan — Fri, 16 Jan 2026 09:00:00 +0100

Een Europees team van astronomen heeft met behulp van het nieuwe instrument WEAVE op de William Herschel-telescoop op La Palma in het hart van de Ringnevel een ‘balk’ aan het licht gebracht van sterk geïoniseerde ijzeratomen. Aan dit onderzoek werkten Scott Trager en Shoko Jin van de Rijksuniversiteit Groningen mee. De spectrograaf WEAVE is deels in Nederland ontwikkeld en gebouwd door NOVA. Het artikel is vandaag gepubliceerd in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.