Astronomie.nl - Nieuws Feed

Astronomen creëren het tot nu toe scherpste en meest gevoelige beeld van de radiohemel bij lage frequenties

Roel van der Heijden — Thu, 05 Nov 2026 14:00:00 +0100

Met behulp van de Low Frequency Array (LOFAR) heeft een internationaal team, onder leiding van de Universiteit Leiden, de scherpste en meest gevoelige radio-opname van de hemel ooit gemaakt bij lage radiofrequenties. De opname toont bijna 63.000 radiobronnen, zoals actieve galactische kernen en sterrenstelsels waar sterren worden gevormd, in een deel van de hemel dat zo’n vijfentwintig keer zo groot is als de volle maan. De resultaten zijn geaccepteerd voor publicatie in Astronomy & Astrophysics.

Dode ster en planetaire hemellichamen: astronomen ontdekken schijf van puin die de toekomst van ons zonnestelsel laat zien.

Tue, 27 Oct 2026 14:00:00 +0100

Astronomen verklaren de leeftijdsparadox van de Orionnevel

mariekebaan — Thu, 22 Oct 2026 16:19:00 +0200

Sterrenkundigen van onder meer de Universiteit Leiden komen met een nieuwe verklaring voor een lang bestaand raadsel in de Orionnevel. Uit hun onderzoek blijkt dat de zwaarste ster in het hart van de nevel zo’n 200.000 jaar geleden kan zijn ontstaan uit een botsing tussen twee sterren. Deze samensmelting zou verklaren waardoor de gasschil en de planeetvormende schijven in het gebied veel jonger lijken dan de sterren zelf. Het onderzoek wordt binnenkort gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomy & Astrophysics.

Tim Lichtenberg (RUG) krijgt Vidi van NWO voor onderzoek aan nevelige werelden rond kleine sterren

mariekebaan — Thu, 22 Oct 2026 11:59:00 +0200

Tim Lichtenberg (Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen) heeft een Vidi-beurs toegekend gekregen van de Nederlandse onderzoeksfinancier NWO. Met behulp van deze beurs kunnen talentvolle wetenschappers een eigen onderzoekslijn verder ontwikkelen en hun eigen onderzoeksgroep opstarten of verder uitbouwen.

Francesca Rizzo (RUG) ontvangt KNAW early career-prijs

Edda Heinsman — Thu, 22 Oct 2026 11:40:00 +0200

Sterrenkundige Francesca Rizzo van het Kapteyn Instituut (RUG) ontvangt als een van twaalf jonge onderzoekers de KNAW early career-prijs voor haar onderzoek naar de evolutie van sterrenstelsels.

Verste snelle radioflits tot nu toe geeft aanwijzingen over de oorsprong van deze mysterieuze uitbarstingen

Roel van der Heijden — Thu, 08 Oct 2026 20:00:00 +0200

Een internationaal team van astronomen, met onder anderen Inés Pastor-Marazuela (Universiteit van Amsterdam en ASTRON), heeft aanwijzingen gevonden voor het ontstaansmechanisme van radioflitsen. Dit zijn krachtige maar extreem korte uitbarstingen die radiotelescopen al bijna twintig jaar waarnemen. Waarnemingen van onder andere de James Webb-ruimtetelescoop wijzen uit dat het waarschijnlijk gaat om uitbarstende jonge neutronensterren. De resultaten zijn vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Science gepubliceerd.

NWO-subsidie stelt Groningse onderzoekers in staat ruimte-infrastructuur veiliger te maken

Roel van der Heijden — Mon, 05 Oct 2026 12:11:00 +0200

De Rijksuniversiteit Groningen ontvangt een subsidie van 368.000 euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), als onderdeel van een project om objecten in een baan om de aarde beter te kunnen volgen en karakteriseren. Gijs Verdoes Kleijn en Eduardo Balbinot van het Kapteyn Instituut zijn betrokken bij het project.

Nederland levert 66 nieuwe ontvangers voor de ALMA-telescoop in Chili

mariekebaan — Wed, 30 Sep 2026 14:01:00 +0200

Het NOVA submillimeter-instrumentatie-lab in Groningen heeft de laatste van 66 Band 2-ontvangers verscheept naar de ALMA-telescoop in het noorden van Chili. De ontvangers zijn ontworpen door een consortium onder leiding van NOVA (met Chalmers, Zweden, en INAF, Italië) en geassembleerd in Groningen. De Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) leverde eerder al de frequentiebanden 9 en 5 voor ALMA, een gezamenlijk project van Europa, de VS en Zuidoost-Azië.

In memoriam Frank Israel (1946 – 2026)

mariekebaan — Wed, 23 Sep 2026 07:19:00 +0200

Op 18 september 2026 is prof. dr. Frank Israel op 79-jarige leeftijd overleden. Hij laat zijn vrouw Isa en kinderen Marinus en Adriana achter. Frank was meer dan een halve eeuw verbonden aan de Leidse Sterrewacht. Hij was een markante en erudiete persoonlijkheid, een scherp debater, en zeer gewaardeerd en geliefd onder collegae.

Eerste microblazar produceert mogelijk de snelste deeltjes in de Melkweg

Roel van der Heijden — Tue, 22 Sep 2026 10:00:00 +0200

Een internationaal team van astronomen – van onder meer ASTRON, JIVE en de Universiteit van Amsterdam – heeft de eerste zogeheten microblazar in de Melkweg ontdekt. Dit systeem bestaat uit een zware ster en een zwart gat, waarvan de straalstroom die het produceert op de aarde is gericht. De onderzoekers identificeerden ook de plek waar de straalstroom op een moleculaire wolk botst. Hier worden deeltjes versneld tot ultra-hoge energieën, waarschijnlijk tot in het peta-elektronvolt-bereik. Dit maakt microblazars tot een van de krachtigste deeltjesversnellers in het sterrenstelsel. Het onderzoek is vandaag gepubliceerd in Astronomy and Astrophysics.

Groot Nederlands onderdeel voor Extremely Large Telescope klaar

mariekebaan — Mon, 21 Sep 2026 09:42:00 +0200

De NOVA Optische-IR-groep in Dwingeloo heeft het centrale filterwiel-mechanisme opgeleverd voor het instrument MICADO op ESO’s Extremely Large Telescope, de grootste toekomstige telescoop die in aanbouw is in het noorden van Chili. Aan deze oplevering is 18 jaar ontwikkeling voorafgegaan.

Wouter van Zeist wint CAN-proefschriftprijs

Edda Heinsman — Mon, 21 Sep 2026 09:30:00 +0200

De winnaar van de proefschriftprijs 2026 van het Comité voor Astrodeeltjesfysica in Nederland (CAN) is Wouter van Zeist (Radboud Universiteit), voor zijn proefschrift "LISA gravitational wave sources from binary stellar evolution models".

Nieuwe pianomuziekfilm met astronomisch tintje

Edda Heinsman — Tue, 01 Sep 2026 10:49:00 +0200

De Nederlandse sterrenkundige Peter Barthel en de Italiaanse pianist Marco Rapetti hebben een nieuwe filmopname geproduceerd van de 'Au Télescope' piano suite van de Pools-Franse componist/pianist Alexandre Tansman (1897-1986).

De snelste ster van de Melkweg draait zo dicht om ons superzware zwarte gat heen dat hij diens draaiing ‘voelt’

Wed, 19 Aug 2026 17:00:00 +0200

‘Verborgen’ sterren maken eerste sterrenstelsels veel zwaarder dan gedacht

Roel van der Heijden — Tue, 18 Aug 2026 11:00:00 +0200

Astronomen hebben ontdekt dat de zwaarste sterrenstelsels in het jonge heelal veel meer kleine sterren bevatten dan tot nu toe werd aangenomen. Daardoor blijken deze vroege sterrenstelsels waarschijnlijk veel zwaarder te zijn geweest dan gedacht. De ontdekking dwingt astronomen om hun ideeën over de vorming van de eerste sterrenstelsels opnieuw tegen het licht te houden. De resultaten verschijnen vandaag in Nature Astronomy.

Nederland sluit zich als waarnemer aan bij het Cherenkov Telescope Array Observatory

Roel van der Heijden — Thu, 30 Jul 2026 14:00:00 +0200

Op 20 juli is Nederland officieel als waarnemer toegetreden tot het CTAO ERIC (Cherenkov Telescope Array Observatory, European Research Infrastructure Consortium). De toelating versterkt de samenwerking tussen de Nederlandse wetenschappers in dit deelgebied van de sterrenkunde en 's werelds grootse observatorium voor gammastraling. Het observatorium wordt nu ondersteund door elf landen en één intergouvernementele organisatie.

Astronomen vinden het tot nu toe sterkste bewijs dat Betelgeuze een metgezel heeft

mariekebaan — Tue, 28 Jul 2026 14:00:00 +0200

Eindelijk hebben astronomen overtuigend bewijs gevonden dat Betelgeuze, een van de bekendste sterren aan de nachthemel, niet alleen is. Met behulp van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) heeft een team met onder anderen Alex de Koter (Universiteit van Amsterdam) de scherpste opname ooit gemaakt van een partner-ster die om Betelgeuze draait, Betelgeuze B. Het onderzoeksartikel verschijnt vandaag in het vakblad Astronomy & Astrophysics.

In memoriam Ralph Wijers, astrofysicus (1964-2026)

mariekebaan — Fri, 24 Jul 2026 09:08:00 +0200

Op dinsdag 21 juli 2026 is prof.dr. Ralph A.M.J. Wijers overleden op de leeftijd van slechts 62 jaar. Ralph was een internationaal gerespecteerd sterrenkundige, inspirerend docent, voormalig directeur van het Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde aan de UvA, drijvende kracht binnen nationale en internationale wetenschappelijke consortia en een geweldig popularisator van de wetenschap. Hij was een sociaal bewogen, geïnteresseerd en integer mens.

Ontdekking van nieuwe ‘exomaan’ zet kosmische classificaties op de helling

Wed, 22 Jul 2026 17:00:00 +0200

Gedeeltelijke zonsverduistering op woensdag 12 augustus

mariekebaan — Thu, 16 Jul 2026 14:00:00 +0200

Op woensdag 12 augustus is er in Nederland een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. De maan schuift vanaf 19.17 uur – de exacte tijd verschilt enkele minuten afhankelijk van de plaats – langzaam tussen de aarde en de zon en bedekt in eerste instantie de rechter rand. Het maximum vindt plaats om 20.11 uur. Op dat moment is 88 procent van de zon bedekt.