S5T

Nederlandse zonnetelescoop bij het Amerikaanse Kitt Peak National Observatory in Arizona.

Het S5T instrument (onder) terwijl het op de zon gericht wordt. De zwarte ring omcirkelt de 5-cm apertuur van S5T (c) Universiteit Utrecht, Frans Snik
Het S5T instrument (onder) terwijl het op de zon gericht wordt. De zwarte ring omcirkelt de 5-cm apertuur van S5T (c) Universiteit Utrecht, Frans Snik

 

Op 1 juni 2011 werd de Nederlandse zonnetelescoop Small Synoptic Second Solar Spectrum Telescope (S5T) op zijn plek gehesen op Kitt Peak National Observatory in Arizona (VS). Met het instrument, dat onder leiding van astronoom Frans Snik is ontwikkeld aan het Sterrekundig Instituut van de Universiteit Utrecht, gaan astronomen voor een periode van tien jaar de nieuwe zonnecyclus bestuderen. De S5T bevat een telescoop, een polarimeter en een spectrograaf in een omhulsel van zo'n twee meter lang en één meter hoog en breed. Het instrument is zo compact dankzij een nieuwe optische component die bestaat uit vloeibare kristallen. Hiermee kan uiteindelijk de apertuur van de telescoop van zo'n 50 cm tot 5 cm worden teruggebracht.

Cyclus

De explosieve activiteit van de zon wordt volledig bepaald door het complexe magnetisch veld dat in het binnenste van de zon wordt gegenereerd. De meest opvallende uitingen van zonneactiviteit zijn de zonnevlekken, waarboven zonnevlammen plaatsvinden. De hoeveelheid zonnevlekken ondergaat een cyclus van zo'n elf jaar. Ook gebieden buiten de zonnevlekken zijn magnetisch, maar het veld is daar vaak te zwak en te verknoopt om te meten met de beschikbare instrumenten. De nieuwste computermodellen laten echter zien dat dit zwakke magneetveld een andere oorsprong kan hebben dan het magneetveld van de zonnevlekken, zodat het wellicht geen elfjarige cyclus ondergaat.

Verborgen magneetveld

De S5T meet juist dit tot nog toe verborgen magneetveld gedurende de aankomende zonnecyclus. De metingen zullen bestaan uit het zeer nauwkeurig vaststellen van de polarisatie van het licht bij de rand van de zonneschijf. Uit deze informatie kun je afleiden hoe sterk en hoe variabel het magneetveld buiten de zonnevlekken is.

Links

Webcam zonnetelescopen Kitt Peak