EMBARGO TOT 22 JANUARI 2008 00.01 UUR
P E R S B E R I C H T
Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
----------------------------------------------------------------------------------------------
Leiden, 22 januari 2008
Kleine Planeet Vernoemd naar Willem de Zwijger
De planetöide (kleine planeet) met nummer 12151 draagt vanaf deze maand de naam
Oranje-Nassau. Hij is op voordracht van Dr. Ingrid van Houten-Groeneveld van de Leidse
Sterrewacht vernoemd naar Stadhouder Willem I (1533-1584), prins van Oranje-Nassau
en leider van de Nederlandse opstand tegen het Spaanse gezag. Willem de Zwijger komt
daarmee in een select gezelschap van Nederlandse wetenschappers, ontdekkingsreizigers,
schrijvers en anderen wier naam reeds eerder op deze manier is vereeuwigd in het zonnes-
telsel.
Kleine planeten zijn rotsachtige ob jecten die voor het merendeel bewegen in banen
om de zon, gelegen tussen de banen van de planeten Mars en Jupiter. Er zijn vele hon-
derdduizenden kleine planeten. De allergrootste hebben diameters van enkele honderden
kilometers, maar het grootste deel van de gecatalogiseerde planetoïden heeft afmetingen
van slechts enkele kilometers. De planetoïde (12151) Oranje Nassau is geen uitzondering.
Hij lijkt ongeveer vijf kilometer groot te zijn, maar dat kan ook wel een paar kilometer meer
of minder zijn. Hij beweegt bijna tweeëneenhalf keer verder van de zon dan de aarde, en
hij doet drie jaar en negen maanden over een omloop om de zon. Hij bevindt zich op dit
moment in het sterrenbeeld Steenbok, maar is met een helderheid van 18,8 magnituden
slechts met een krachtige astronomische telescoop te zien.
Bij hun ontdekking krijgen planeto ïden een voorlopige aanduiding. Wanneer er vol-
doende plaatsbepalingen aan de hemel zijn en hun baan door het zonnestelsel nauwkeurig is
vastgesteld, krijgen ze een definitief nummer. Een speciale commissie van de Internationale
Astronomische Unie kan dan ook een offici ële naam toekennen, vaak op voordracht van de
oorspronkelijke ontdekker van het object. De naam ‘Oranje-Nassau’ is door deze commissie
aan planetoïde 12151 toegekend op voordracht van Dr. Ingrid van Houten-Groeneveld, als
emerita verbonden aan de Leidse Sterrewacht. De kleine planeet (12151) Oranje-Nassau
is al op 25 maart 1971 ontdekt door C.J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld en T.
Gehrels als object 1220 T-1 op fotografische platen die zij op de Amerikaanse sterrenwacht
van Mount Palomar hadden opgenomen. Het duurde echter meer dan dertig jaar voor zijn
baan voldoende goed bekend was.
Prins Willem zal nooit vermoed hebben dat zijn naam nog eens aan een hemellichaam
verbonden zou worden. Wellicht vernam hij tijdens zijn leven iets over de revolutionaire
theorie van Copernicus (1473-1543), die niet de aarde maar de zon in het middelpunt van
het planetenstelsel plaatste. Maar de bewegingswetten van de planeten moesten bij zijn
dood nog door Kepler (1571-1630) afgeleid worden. En het zou nog eeuwen duren voordat de
eerste planetöide (1) Ceres in 1801 werd ontdekt .
E I N D E P E R S B E R I C H T
------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie:
Prof. Dr. F.P. Israel, Sterrewacht Leiden
telefoon: 071-5275891
email: israel@strw.leidenuniv.nl
Overzicht ‘Nederlandse planetoïden’ op de website van Carl Koppeschaar: http://www.astronieuws.nl/NL-plan.html
Opgemaakt persbericht op: http://www.astronomie.nl/
---
|
