 Op dit moment maak je een ruimtereis. Jij staat op de aarde en die vliegt met een snelheid van meer dan 100.000 km per uur rond de zon. Om de zon draaien nog meer planeten. De zon en de planeten er om heen vormen - samen met manen, dwergplaneten, planetoïden en kometen - ons zonnestelsel.
Acht planeten
De zon is het centrum van ons eigen zonnestelsel. Om de zon draaien acht planeten: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. De planeten Mercurius, Venus, Aarde en Mars liggen in verhouding dicht bij de zon. Verder weg van de zon staan de grotere planeten: Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus.
Vind jij het moeilijk de volgorde van de planeten te onthouden? Denk dan aan dit ezelsbruggetje: Maak Van Acht Meter Japanse Stof Uw Nachthemd.
Dwergplaneten
Tot augustus 2006 waren er negen planeten in ons zonnestelsel. Toen heeft de wereldorganisatie voor sterrenkundigen (de Internationale Astronomische Unie) officieel besloten dat de kleinste planeet Pluto geen planeet meer is. Pluto is 'gedegradeerd' tot de nieuwe categorie: dwergplaneet. Er zijn nu drie dwergplaneten (Ceres, Pluto en Eris), maar de kans is groot dat er de komende jaren nog veel meer ontdekt worden.
 Planetoïden
Tussen Mars en Jupiter bevindt zich een enorme zwerm van stenen en rotsblokken die we planetoïden (ook wel: asteroïden) noemen. Waarschijnlijk kon er uit al deze brokstukken geen planeet ontstaan, omdat de aantrekkingskracht van Jupiter te groot is. De grootste planetoïden zijn Pallas en Vesta (525 kilometer doorsnede). De Hubble ruimtetelescoop maakte deze opname van Vesta.
Aardachtigen en gasreuzen
In ons zonnestelsel zijn vier kleine planeten en vier grote planeten. De kleine planeten, Mercurius, Venus, Aarde, Mars, worden ook wel aardachtige planeten genoemd. Zij bestaan vooral uit rotsachtig materiaal. De grote planeten, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus, worden gasreuzen genoemd. Zij bestaan voornamelijk uit dikke lagen gas.
Klein en groot zijn natuurlijk relatieve begrippen. Dit betekent dat je de grootte bekijkt ten opzichte van elkaar. Binnen ons zonnestelsel is de aarde klein, maar de omtrek van de aarde is wel 40.000 kilometer.
Skippybal en doperwtjes
Stel je de zon voor als een grote skippybal van 90 cm doorsnede. Dan zijn Mercurius en Mars peperkorrels, Venus en de Aarde zijn doperwtjes, Jupiter is een appel, Saturnus een mandarijn en Uranus en Neptunus zijn twee pingpongballetjes. De dwergplaneet Pluto is in deze vergelijking niet groter dan een speldenknop.
Onvoorstelbaar groot
Ons zonnestelsel is enorm groot. De afstand tussen de zon en de aarde is bijvoorbeeld 150 miljoen kilometer. Kun je je voorstellen hoe ver dat is? Een auto die 100 kilometer per uur rijdt, doet er 171 jaar over om van de zon naar de aarde te rijden. En de aarde ligt in verhouding tot andere planeten nog dicht bij de zon. De verste planeet Neptunus is 4.496.700.000 kilometer van de zon verwijderd! Reken maar eens uit hoe lang je dan onderweg bent!
Rondjes om de zon
Alle planeten draaien om de zon. De tijd die een planeet erover doet om één rondje om de zon te draaien, noemen we de omlooptijd van die planeet. De omlooptijd van een planeet hangt af van de omtrek van de planeetbaan en ook van de snelheid waarmee de planeet beweegt. Hoe dichter een planeet bij de zon staat, hoe sneller de planeet om de zon draait. Dit komt door de aantrekkingskracht van de zon.
De Aarde doet ongeveer 365 dagen (een jaar) over 1 rondje rond de zon. Dus als jij 10 wordt, heb je in je leven 10 rondjes om de zon gedraaid. De afstand die de aarde in een jaar aflegt als ze haar rondje rond de zon maakt is 942 miljoen kilometer. Mars doet er bijna twee keer zo lang over als de aarde om rond de zon te draaien (686 aarddagen). Een jaar op Mars duurt dus 686 aarddagen. Een kind dat op Aarde 10 jaar is, zou op Mars ruim 5 jaar oud zijn! Op Jupiter zou dit kind nog een baby zijn!
Tollen om eigen as
De planeten draaien niet alleen om de zon, maar draaien ook om hun eigen as. Elke planeet heeft zijn eigen omwentelingstijd. Dit is de tijd waarin een planeet 1 keer om zijn as draait. De draaias van de aarde is een denkbeeldige lijn die door de Noord- en Zuidpool loopt. De aarde draait in bijna 24 uur om zijn as. Dat noemen we een etmaal.
Jupiter is de snelste draaitol: in minder dan tien uur draait deze gasreus om zijn as. Venus draait langzamer om zijn eigen as (243 dagen) dan rond de zon (225 dagen). Een dag duurt op Venus dus langer dan een jaar!
Leuke Links
Als je een idee wilt krijgen hoe de planeten rond de zon draaien en de manen rond de planeten ga dan naar deze speciale Zonnestelsel-kijker.
Lees meer over de planeten in ons zonnestelsel.
|
