 De Groningse promovendus sterrenkunde Guido van der Wolk en zijn teamgenoten hebben eind oktober 2007 meegevlogen in een Franse Airbus die zo snel naar beneden valt, dat je héél even gewichtloos bent. Ze zochten uit hoe planeten zich vormen.
Guido van der Wolk schreef onderstaand verslag voor de Groningse universiteitskrant:
"‘One minute before first parabola”, klinkt de stem van de Franse piloot door het vliegtuig. De waarschuwing komt onverwacht. Desalniettemin gesp ik me vrijwel direct vast aan de vloer bij ons experiment. Andere wetenschappers lopen snel naar hun opstelling. Demerese, mijn teamgenoot, heeft net een nieuwe tape in onze camera gedaan. Ook zij zoekt snel haar plek. “Thirty seconds.”
 Ik ga liggen en zoek naar een punt op het plafond. “Ten... five, three, two, pull-up”. Met een kracht twee maal zo groot als de zwaartekracht worden we tegen de vloer van het vliegtuig gedrukt. Ik kijk naar een schroef in het plafond. Als je je hoofd niet stilhoudt of als je met je ogen beweegt word je ziek, is mij verteld. Vanuit mijn ooghoeken zie ik schaduwen door het vliegtuig jagen.
Het vliegtuig klimt nu snel en probeert met zijn neus een hoek van 45 graden te bereiken. “Thirty, fourty, injection.”
Dit is het teken dat we gewichtloosheid hebben bereikt. Ik voel dat ik omhoog word getrokken en als ik niet vastgegespt was, had ik nu tegen het plafond gehangen. Ik moet me vastgrijpen om mezelf naar het computerscherm te draaien. We hebben twintig seconden de tijd om onze proef uit te voeren. Ik klik op een muis om de camera te activeren, Demerese geeft het commando om millimetergrote stofdeeltjes af te vuren en Helen draait de carrousel in onze proefopstelling, met onze miniplaneten erin, een gaatje verder.
 “Fourty, thirty, pull-out.” De piloten manoeuvreren het vliegtuig uit de vrije val. Weer worden we met tweemaal de zwaartekracht tegen de vloer gedrukt en zoek ik een punt op het plafond. Een halve minuut later hebben Demerese, Helen en ik onze eerste paraboolvlucht achter de rug. Nog dertig te gaan vandaag.
De enige manier om aan de zwaartekracht te ontsnappen is door er aan toe te geven. We zitten in de Zero-G Airbus A300, beheerd door het Franse bedrijf Novespace, Bordeaux. De constructie van de Zero-G Airbus is versterkt en aan boord van elke vlucht zijn vijf piloten. Drie van hen besturen de Airbus tegelijkertijd als het vliegtuig stijgt tot een hoogte van 7.600 meter en dan een vrije val boven zee maakt. Op de top van dit paraboolvormige traject volgen vliegtuig en de inzittenden dezelfde baan. De inzittenden worden niet langer tegen de vloer van het vliegtuig gedrukt en zweven dus vrij rond: twintig seconden lang gewichtloos.
Demerese Salter en Guido van der Wolk tijdens de paraboolvlucht
Op één dag kunnen 31 paraboolvluchten worden gemaakt: in totaal levert dat dus tien minuten om experimenten uit te voeren. Maar elke twintig seconden gewichtsloosheid wordt voorafgegaan en afgesloten door een fase van dubbele zwaartekracht: alsof je in een achtbaan zit. Mijn maag wordt flink op de proef gesteld.
“Het is belangrijk dat je je concentreert. Laat je niet afleiden door het idee dat je in een vallend vliegtuig zit. Gedraag je alsof je in de ruimte bent.” Een Franse astronaut gaf ons tips voor we aan boord gingen en die komen goed van pas. Tussen de parabolen zit steeds een korte pauze van twee minuten: net genoeg om aantekeningen te maken en ons voor te bereiden op de volgende parabool.
“Ik heb je startsein niet gehoord”, zegt Helen. Dat is vervelend, want er mag geen seconde verloren gaan. Maar ik heb een droge keel en moeite met schreeuwen. Vanochtend heb ik weinig water gedronken, omdat er geen toilet aan boord is. Bovendien is het een bijeffect van de Scopolamine die we op aanraden van de dokter van Novespace hebben geslikt. Het voorkomt dat je misselijk word. Die medicijnen zijn geen onnodige luxe. Zo’n tien procent van de mensen aan boord wordt misselijk tijdens de vlucht. Niet voor niets heeft de Amerikaanse equivalent van de Airbus 300 de illustere bijnaam Vomit Comet.
Ik beloof Helen bij de volgende parabool mijn longen uit mijn lijf te schreeuwen. Het is namelijk heel belangrijk dat zij en Demerese weten waneer de ultrasnelle camera die ik bestuur, aan het opnemen is. Juist het begin van het traject van de planeetdeeltjes, als ze net worden afgeschoten en voordat ze botsen, willen we niet missen.
De volgende parabool verloopt stukken soepeler. Na de vijfde hebben we een langere pauze. Niet twee, maar víjf minuten om onze benen te strekken. Tijdens de 2G-fase zakt het bloed in je lichaam naar de onderkant. Het is dus goed om af en toe te lopen om je bloed weer op de juiste plek te krijgen.
Dan zie ik dat een paar van de andere wetenschappers, er zijn in totaal veertig mensen aan boord, misselijk in hun stoel zitten. Ik ben opgelucht: wij hebben gelukkig nergens last van.
Bij de 29ste parabool blijft de carrousel, waar de deeltjes inzitten, steken. We hebben er dan al 172 afgeschoten. Om de oorzaak te achterhalen proberen we tijdens de één-na-laatste parabool uit of we nog wel kunnen schieten. De carrousel kan namelijk wel terugdraaien maar niet vooruit. Wonder boven wonder komt er toch nog een deeltje tevoorschijn.
Voor we het weten is de laatste duikvlucht voorbij. Ik heb aardig wat botsingen gezien op mijn beeldscherm en we kunnen de dag als geslaagd beschouwen. Alleen jammer dat ik geen tijd had om naar de free floating area te gaan. Dit is een net dat zich tegenover onze opstelling in het vliegtuig bevindt. Als je even niks te doen hebt, kun je rondjes tollen en je overgeven aan de gewichtloosheid.
Niks aan te doen. We sluiten onze apparatuur af en maken ons klaar voor de landing. Nog een uur en dan droppen de piloten het vliegtuig letterlijk op de landingsbaan. We hoeven niet ver te taxiën. Tien minuten voor de kantine sluit zijn we veilig en wel terug op aarde. Met honderddertig mini-planeetbotsingen op de camera."
Filmpje van Guido in het vliegtuig
 Filmpje over de voorbereidingen van de paraboolvlucht
|
