P E R S B E R I C H T
Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Leiden, 27 mei 2009
Astronomen ontwaren schijngestalten van een exoplaneet
Leidse sterrenkundigen laten voor het eerst zien dat een planeet
rondom een andere ster dan de zon net zulke schijngestalten vertoont
als onze maan. De exoplaneet, CoRoT-1b, staat op zo’n 1600 lichtjaar
afstand in het sterrenbeeld Eenhoorn, en is ontdekt door de Frans/
Europese CoRoT-satelliet. De resultaten van de Leidse onderzoekers
worden aanstaande donderdag gepubliceerd in het tijdschrift Nature.
Uit de waarnemingen van CoRoT maken de astronomen op dat de nachtzijde
van de planeet compleet donker is, terwijl de dagzijde sterk wordt
opgewarmd door de ster, tot waarschijnlijk zo’n 2000 graden celsius.
“De afstand van CoRoT-1b tot de ster is dan ook minder dan 3 procent
van de afstand aarde-zon”, zegt Ignas Snellen, die het onderzoek heeft
geleid. Gedurende de 36 uur dat de planeet om de ster draait, zien de
astronomen afwisselend de lichte dagzijde en de donkere nachtzijde van
de planeet. Omdat de ster zo’n 10.000 keer helderder is dan de
planeet, zien ze het systeem bij elkaar steeds éénhonderdste van een
procent lichter en donkerder worden. “Een ongelooflijk precieze
meeting, waarvoor het team rondom de CoRoT-satelliet alle credit moet
krijgen”, aldus Snellen.
Het gemeten effect lijkt erg op de schijngestalten bij hemellichamen
in ons eigen zonnestelsel, zoals bij onze maan, waarbij de zon steeds
van een andere kant op de maan schijnt terwijl deze om de aarde
draait. Al gaat het hierbij wel om gereflecteerd zonlicht, terwijl het
bij CoRoT-1b waarschijnlijk om warmtestraling gaat. Een interessant
detail is dat 2009 door de Verenigde Naties is uitgeroepen tot
Internationaal Jaar van de Sterrenkunde. Dit jaar wordt herdacht dat
400 jaar geleden, in 1609, Galileo Galilei voor het eerst met een (in
Nederland uitgevonden) telescoop de sterrenhemel bestudeerde. Een van
de eerste waarnemingen van de Italiaanse astronoom waren de
schijngestalten van Venus, waarmee hij de ware aard van ons
zonnestelsel blootlegde. Precies 400 jaar later is nu voor het eerst
hetzelfde effect waargenomen voor een hemellichaam buiten ons
zonnestelsel.
E I N D E P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Noot voor de redactie
Meer informatie:
Dr. Ignas Snellen, Universiteit Leiden
Tel: 071-5275838/06-30031983
E-mail:snellen@strw.leidenuniv.nl
Artikel: “The changing phases of extrasolar planet CoRoT-1b”. Ignas
A.G. Snellen, Ernst J.W. de Mooij, en Simon Albrecht (Sterrewacht
Leiden, Universiteit Leiden), Nature 28 mei 2009.
Animatie en artistieke impressies vanaf woensdag 19.00 uur op
http://www.strw.leidenuniv.nl/~snellen/
en www.astronomie.nl/
Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl/
---------------------------------------------------------------------------------------------------
|
