Exoplaneten zijn planeten die zich buiten ons zonnestelsel bevinden. Als je 's nachts naar een onbewolkte hemel kijkt, kun je duizenden sterren zien die misschien ook planeten om zich heen hebben draaien.

Dit werd altijd verondersteld, maar het bleek zeer moeilijk voor sterrenkundigen om aan te tonen dat het ook echt zo is. Pas in 1995 is de eerste planeet ontdekt die om een andere ster draait dan onze zon. Nu zijn er al zo'n vierhonderdvijftig exo-planeten bekend. Planeten rond andere sterren zijn moeilijk te zien. Dit komt omdat ze zelf geen licht uitstralen, maar het alleen weerkaatsen.

Men heeft exoplaneten ontdekt door gebruik te maken van de zwaartekracht. Elk lichaam met massa trekt een andere massa aan. Zo trekt de zon niet alleen aan de aarde (waardoor de aarde rond de zon cirkelt), maar de aarde trekt ook terug. Dit effect is ontzettend klein en zorgt er alleen maar voor dat de zon een beetje heen en weer schommelt. Hoe zwaarder de planeet, hoe meer de centrale ster schommelt. Uit dit schommelen van andere sterren hebben astronomen geconcludeerd dat er planeten omheen moeten cirkelen, die ongeveer dezelfde massa hebben als de planeet Jupiter (ongeveer driehonderd keer de massa van de aarde). Hoewel er nog geen planeet ontdekt is met dezelfde massa als de aarde en op dezelfde afstand van de ster als de afstand van de aarde tot de zon, is het met deze ontdekkingen wel veel aannemelijker geworden dat ze er zijn.

Een volgende vraag is natuurlijk of er elders in het Heelal ook leven is ontstaan en op wat voor manier dat is geëvolueerd. Voor het ontstaan van leven wordt aangenomen dat je een planeet nodig hebt die groot genoeg is om een atmosfeer vast te houden met haar zwaartekracht (de maan is bv. veel te klein voor een atmosfeer) en klein genoeg om niet een planeet van gas te worden (zoals Jupiter). Er moet voldoende vloeibaar water aanwezig zijn en het moet niet te koud en niet te warm zijn. Dit betekent dat de planeet niet te dichtbij (al het water verdampt) maar ook niet te ver (al het water bevriest) van de ster af mag staan. Verder mag die ster niet te zwaar zijn. Zware sterren leven namelijk veel korter en het leven moet wel een kans krijgen om te ontstaan.

Dit zijn veel voorwaarden, maar aan de andere kant zijn er zoveel sterren (een grove schatting voor het aantal sterren in het heelal is tien tot de macht twintig: een één met twintig nullen), dat er haast wel zeker ergens in het heelal een planeet rondzweeft met dezelfde gunstige omstandigheden voor leven als de Aarde.

Maar wat is de kans op het ontstaan van leven? We weten dat het in ieder geval één keer ontstaan is, maar dat geeft nog geen zekerheid dat het nog een keer is gebeurd of ooit zal gebeuren. Deze vraag is op het moment niet te beantwoorden en daarmee staat of valt de vraag of er buitenaards leven bestaat. Zelfs als er ergens leven ontstaan is, dan is het zeer onwaarschijnlijk dat dit dezelfde evolutie heeft gevolgd als op aarde.

Dit is een opname van de schijf met stof rond de ster Beta Pictoris. Aan de binnenrand is een opening, ongeveer zo groot als ons zonnestelsel, mogelijk ontstaan doordat planeten het hebben 'schoongeveegd'.