De aarde veegt elk jaar in haar baan rond de zon 78.000 ton materie uit de ruimte op. Dit zijn veelal microscopisch kleine stofdeeltjes, maar een aanzienlijk deel bestaat uit grotere brokken steen- en/of ijzerachtig materiaal die we meteorieten noemen. Veruit de meeste meteorieten komen uit de planetoïdengordel. Een klein aantal komt oorspronkelijk van de maan en van Mars. Sommige ‘micrometeorieten’ (deeltjes kleiner dan 0.1 millimeter) komen van kometen en mogelijk is een deel van dit microscopische materiaal zelfs sterrenstof, oftewel afkomstig van sterren.
De grootste bekende meteoriet op aarde is de Hoba ijzermeteoriet, met een massa van 60 ton. Deze meteoriet is in 1920 ontdekt op een boerderij bij Grootfontein in Namibië. De laatste meteoriet in Nederland gevonden, is de Glanerbrugmeteoriet die in 1990 het dak doorboorde van een huis in Glanerbrug vlakbij Enschede. In Nederland gevonden meteorieten worden meestal genoemd naar de plaats waar het dichtstbijzijnde postkantoor is.
Een van de jongste en best bewaarde inslagkraters op aarde is de Meteor Crater, met een doorsnede van 1200 meter, in het noorden van Arizona in de Verenigde Staten. Deze krater is vijftigduizend jaar geleden ontstaan door de inslag van een meteoriet met een grootte van ongeveer 50 meter.
Sommige grote objecten die op aarde dreigen in te slaan kunnen 'afketsen' op de aardatmosfeer en terug de ruimte inschieten. Dit gebeurde op 10 augustus 1972 boven het Grand Teton National Park in Wyoming in de Verenigde Staten. Een object van 80 meter doorsnede met een massa van ruwweg een miljoen ton, zichtbaar als een vuurbal, schoot langs de hemel maar raakte de aarde niet. Was deze meteoor wel op aarde ingeslagen, dan had ze waarschijnlijk een krater geslagen met een doorsnede van 1,5 kilometer. Meteorieten kunnen overal op aarde neerkomen, maar de meesten worden gevonden op de Zuidpool, langs de transarctische bergrug. Eén belangrijke reden hiervoor is dat meteorieten makkelijk te herkennen zijn op een ijsplateau met niets anders dan sneeuw.
Er zijn drie verschillende soorten meteorieten: steenmeteorieten, ijzermeteorieten en steenijzermeteorieten. De steenmeteorieten zijn weer opgedeeld in de zeer veel voorkomende chondrieten en de zeldzamere achondrieten. Chondrieten danken hun naam aan de aanwezigheid van chondrules, millimeters grote gestolde en gekristalliseerde druppeltjes kiezel (silicaatmateriaal). Achondrieten worden zo genoemd omdat ze juist geen chondrules bevatten. IJzermeteorieten bestaan uit prachtige ijzer- en nikkelkristallen en steenijzermeteorieten zijn, de naam zegt het al, een mengvorm van steen- en ijzermeteorieten.
De vormingsgeschiedenis van al deze meteorieten is verschillend. De chondrules vertegenwoordigen waarschijnlijk het oudste materiaal. Men vermoedt dat ze zijn ontstaan door de snelle verhitting (tot smeltens toe) en afkoeling van stofkorreltjes in schokken in de wolk van gas en stof waaruit het zonnestelsel zich 4,55 miljard jaar geleden vormde. Later zijn de chondrules opgesloten geraakt in grotere lichamen, de chondrieten. In het inwendige van minstens kilometers grote chondrieten, of tijdens energierijke botsingen, kon de temperatuur zo hoog oplopen dat het gesteente tijdelijk vloeibaar werd. De zwaardere elementen in het magma, zoals ijzer en nikkel, zakten naar het centrum terwijl het lichtere gesteente boven dreef. IJzermeteorieten zijn dus afkomstig uit de kernen van grote objecten.
Achondrieten identificeren we met het gestolde oppervlaktegesteente van deze grote objecten. Ze hebben geen chondrules meer, omdat deze tijdens de vloeibare fase zijn vernietigd. De steenijzer meteorieten zijn afkomstig van de grensvlakken tussen de ijzerkern en de steenmantel. Na een botsing met een ander object van enige omvang werden brokstukken van dit grote lichaam de ruimte in geslingerd. Uiteindelijk zijn sommige van deze brokstukken op aarde terechtgekomen.
Van de meer dan tienduizend meteorieten die de afgelopen eeuwen gevonden zijn, denkt men dat er dertien van de maan en veertien van Mars afkomstig zijn. De bekendste Marsmeteoriet is ALH84001, in 1984 gevonden in het Allen Hills gebied op de Zuidpool. Uit analyse van deze 1,9 kilo zware meteoriet blijkt dat ze zestien miljoen jaar geleden de ruimte in is geslingerd, tijdens de inslag van een groot object op Mars. Na een lange ruimtereis is ze dertienduizend jaar geleden op Antarctica neergekomen.
In 1996 suggereerde een groep geleerden dat er in ALH84001 mogelijk aanwijzingen zijn die geassocieerd kunnen worden met biologische activiteit, lees: leven. Hoewel men nu niet meer denkt dat deze suggestie voldoende gefundeerd is, heeft de commotie rond ALH84001 wel de aandacht gevestigd op het feit dat de omstandigheden zoals die 4,5 miljard jaar geleden op Mars heersten wel eens (tijdelijk!) redelijk gunstig geweest konden zijn voor het ontstaan van primitief leven.
Dit is een afbeelding van meteoriet Vesta, afkomstig van de korst van asteroïde Vesta. Vesta is het derde buitenaardse object waar de mens een monster van heeft, de anderen zijn van Mars en de maan.
